Daun Senna: Khasiat, Kegunaan dan Kesan Sampingan

Daun senna, juga dikenali sebagai daun sanna, daun jati cina atau sana makki, ialah herba yang terkenal sebagai julap semula jadi. Ia digunakan dalam teh, kapsul dan ubat tradisional di Malaysia. Artikel ini menerangkan apa itu daun senna, khasiat yang disokong kajian, kesan sampingan dan siapa yang tidak sesuai mengambilnya.

Apa itu daun senna?

Daun senna berasal daripada pokok Senna alexandrina (juga dikenali sebagai Cassia angustifolia). Tumbuhan senna tumbuh di kawasan kering di Afrika Utara, Timur Tengah dan India. Daun dan buah senna kedua-duanya digunakan. Dalam perubatan tradisional Islam, ia dikenali sebagai sana makki.

Kandungan aktif: sennosida

Bahan aktif utama dalam daun senna ialah sennosida (sennoside A dan B). Sennosida tidak diserap di dalam perut. Di dalam usus besar, bakteria usus menukarkannya kepada bentuk aktif yang merangsang pergerakan usus dan mengurangkan penyerapan air. Kesan julap biasanya muncul dalam 6 hingga 12 jam.

Khasiat daun senna: apa kata kajian?

Kegunaan utama daun senna ialah untuk melegakan sembelit sekali-sekala. Dalam satu kajian rawak terkawal terhadap 90 orang dewasa yang mengalami sembelit kronik, senna 1.0 g sehari selama 28 hari memperbaiki simptom pada 69.2% pesakit, berbanding 11.7% bagi plasebo. [1]

Sennosida juga digunakan untuk membersihkan usus sebelum kolonoskopi. Dalam satu kajian terhadap 705 pesakit, regimen sennoside A + B memberikan pembersihan usus yang mencukupi pada 70.1% pesakit, berbanding 56.3% bagi regimen lain. Namun, lebih ramai pesakit tidak tahan dengan regimen senna (7.0% berbanding 0.7%). [2]

Daun senna untuk apa?

• Melegakan sembelit sekali-sekala.
• Pembersihan usus sebelum prosedur perubatan seperti kolonoskopi, di bawah arahan doktor.
• Ramuan dalam teh herba dan ubat tradisional.

Bolehkah daun senna menurunkan berat badan?

Kami tidak menemui kajian terkawal yang menunjukkan daun senna mengurangkan lemak badan. Senna bertindak di usus besar. Penurunan berat badan selepas minum teh senna kebanyakannya ialah air dan najis, bukan lemak. Penggunaan berlebihan untuk “detoks” atau “kurus” boleh membahayakan. Satu laporan kes menggambarkan kegagalan hati pada seorang wanita yang minum satu liter teh daripada 70 g buah senna setiap hari selama lebih tiga tahun. [3]

Kesan sampingan daun senna

• Kekejangan perut dan sakit perut. [4]
• Cirit-birit, yang boleh menyebabkan dehidrasi dan ketidakseimbangan elektrolit jika berlarutan.
• Pergantungan pada julap jika digunakan setiap hari dalam jangka panjang.
• Penggunaan jangka panjang boleh menggelapkan dinding usus besar (melanosis coli). Data tentang risiko kanser usus belum muktamad. [5]

Siapa yang tidak sesuai mengambil daun senna?

• Wanita hamil dan menyusu, kecuali dengan nasihat doktor.
• Kanak-kanak, kecuali dengan nasihat doktor.
• Pesakit penyakit Crohn, kolitis ulseratif atau sumbatan usus.
• Sesiapa yang sedang mengambil ubat lain: tanya doktor atau ahli farmasi dahulu.

Cara pengambilan daun senna

Daun senna biasanya diambil sebagai teh, tablet atau kapsul, untuk jangka pendek sahaja. Kekuatan teh daun senna berbeza-beza kerana kandungan sennosida dalam daun tidak sama. Produk yang menggunakan ekstrak piawai memberikan dos yang lebih tetap. Ikut arahan pada label dan jangan ambil lebih lama daripada yang disyorkan.

Untuk pengeluar teh dan suplemen

FC Materials membekalkan ekstrak daun senna piawai (60% sennosida, UV) yang bersijil Halal kepada pengeluar teh herba dan suplemen. Minta COA yang menunjukkan kandungan sennosida dan kaedah ujian, logam berat, sisa racun perosak dan mikrobiologi. Baca panduan kami tentang sennosida dan COA ekstrak senna (dalam bahasa Inggeris).

Apa kata kajian

• Dalam kajian rawak terkawal selama 28 hari terhadap 90 orang dewasa yang mengalami sembelit kronik, senna 1.0 g sehari memperbaiki simptom pada 69.2% pesakit berbanding 11.7% bagi plasebo. [1]
• Dalam kajian rawak terhadap 705 orang dewasa, regimen sennoside A + B memberikan pembersihan usus yang mencukupi lebih kerap (70.1% berbanding 56.3%), tetapi lebih ramai tidak tahan dengannya (7.0% berbanding 0.7%). [2]
• Kajian semula Cochrane mendapati bukti berkepastian rendah bahawa senna selepas bersalin meningkatkan kekejangan perut. [4]

Ringkasan ini menerangkan kajian yang diterbitkan tentang bahan ini. Ia bukan dakwaan bagi mana-mana produk siap; dakwaan pada produk siap mesti mematuhi peraturan pasaran tempat ia dijual.

References

1. Morishita D, et al. Senna versus magnesium oxide for the treatment of chronic constipation: a randomized, placebo-controlled trial. Am J Gastroenterol. 2021;116(1):152-161. doi:10.14309/ajg.0000000000000942
2. Durak I, et al. Comparison of sennoside A + B and sodium picosulfate-based regimens for bowel preparation: a prospective randomized trial. Tech Coloproctol. 2026;30(1). doi:10.1007/s10151-026-03336-2
3. Vanderperren B, et al. Acute liver failure with renal impairment related to the abuse of senna anthraquinone glycosides. Ann Pharmacother. 2005;39(7-8):1353-1357. doi:10.1345/aph.1E670
4. Turawa EB, et al. Interventions for preventing postpartum constipation. Cochrane Database Syst Rev. 2020;8(8):CD011625. doi:10.1002/14651858.CD011625.pub3
5. Lombardi N, et al. Anthraquinone laxatives use and colorectal cancer: a systematic review and meta-analysis of observational studies. Phytother Res. 2022;36(3):1093-1102. doi:10.1002/ptr.7373